Dempues d’un mes penosu pa les aspiraciones a la Casa Blanca, Barack Obama algamo un nuevu respaldu nel “caucus” cellebráu’l pasáu vienres dos de mayu, na Islla de Guam, por un axustadisimu marxen de namás siete votos. Obama llogró 2.264 votos frente a los 2.257 de la so adversaria Hillary Clinton. Y fizolo sin tan siquier poner los pies nesi territoriu. Dao que ye una islla d’apenes la población d’Uviéu, solu aporta cuatru delegaos nes primaries demócrates, pero la llucha ye tan encarnizada que son perutiles pa l’eleición final del candidatu a les presidenciales estaunidenses pel Partíu Demócrata.

La Islla de Guam, de 544 kilómetros cuadraos y 170.000 habitantes ye una pequeña islla del pacíficu que pertenezo a España hasta 1898, cuándu Estaos Xuníos arrebatole les ultimes colonies n’America y Pacíficu al Imperiu Español que ya daba les ultimes bocaes. Capturaes por Xapón mediante una invasión en 1941, hasta qu’Estaos Xuníos recupero la Islla na perconocida Batalla de Guam, el 21 de Xunetu de 1944

Tien un estatutu d’autonomía pero non d’estáu, polo que los sos ciudadanos nun puen exercer un drechu básicu como ye’l poder elexir a los sos representantes nes eleiciones presidenciales d’Estaos Xuníos, careciendo d’igualdá respeutu al restu de compatriotes que viven n’estaos del país que si lo puen facer. Lo mas asemeyao que puen facer ye elexir a un diputáu pa la cámara baxa que nun tien drechu a votu.

Guam tien una llingua propia nomada Chamoru (Chamorro en Castellán) que comparte coles Islles “Marianas del Norte”. Ye una llingua malayo-polinesia, na familia austronesia, y tien munches influencies del Castellán (tien la lletra Ñ nel su alfabetu y gran cantidá de vocabulariu procedente del castellán) polo que tamién pue considerase una llingua mixta hispano-austranesia. Hai un movimientu de representantes de Guam que presionen a Estaos Xuníos pa que promuevan y protexan la llingua. Na actualidá los falantes van menguando y ente los xóvenes cada vez influye mas l’Ingles, y mezclen nes conversaciones les dos llingües nuna especie d’amestáu. Aun asina’l Chamoru ye Llingua Oficial xunto’l Ingles.

L’economía d’esta islla depende básicamente del turismu, les bases militares estaunidenses y les transferencies de dineru que fai’l Departamentu del Tesoru d’Estaos Xuníos. De mayoría Católica Romana pola política de conversión exercida pol Imperiu Español, Guam conserva la cultura indíxena, tradiciones y planteamientu Inafa'maolek (Interdependencia): La tierra y lo que se produz nella ye de too’l mundu, ye un conceptu de mutualismo frente’l individualismu y les leyes de propiedá privada.

Asturies pela so parte sufrió l’asimilación del so Reinu per parte la Corona de Castiella y l’intentu de conversión de la so cultura, llingua tradiciones e instituciones. Que dura hasta los nuesos días con una clase política llonxana del pueblu, de la nuesa herencia, hestoria y peculiaridaes, q’alcuerdanse d’Asturies ca cuatru años presentando a unos fantasmes a les eleiciones pola circunscripción de “La Antigua Provincia de Oviedo” con un cartel col cabezaleru de Madrid y el restu la lexislatura desapaecen.

Un estatutu de “via lenta” col mínimu desarrollu de les competencies, reconocencia de l’indetidá, qu’arrequexanos nesti Estáu y viola'l nuesu drechu fundamental a la igualdá “ente comunidaes”, pisoteando y marxinando la nuesa identidá y drechos como pueblu.

Escaeciendo un llegáu como ye la Llingua Asturiana. Un patrimoniu de tolos asturianos y asturianes, que ta infravaloráu y apartáu de la vida publica, medios de comunicación, instituciones y educación. Con una televisión asturiana col mínimu de llingua pa contentar a los bableros y con ciertu cachondeo cola llingua en ciertos programes.

Con una economía de parasitismu de les subvenciones del Estáu y Unión Europea por culpa de la desmantelación de l’industria d´obtención y transformación que siempre faise y desfai según los intereses del estáu y política comunitaria, qu’en otros llaos nin tocase. Un seutor de la construición qu’estroza’l mediu ambiente y un seutor servicios ca vez mas ampliu p’acoxer al turismu puxante.

Parez mentira qu’una tierra tan l.lueñe d’Asturies, comparta problemes, reivindicaciones y un pensamientu d´andecha y comunidá tan asemeyaos como lo fai esta islla del pacíficu.

Salú ya Dignidá pa los pueblos!

En sofitu de la campaña bloguera pola oficialidá entamada por Altuxa.com

Vémonos güei pela tarde na mani!

Güei ñaz na rede un nuevu rinconin n'asturianu, El Pais Escaecíu, blogue qu'asoleyu cola intención d'aportar el mio granin d'arena pal espoxigue de la nuesa llingua asturiana na “rede de redes global” nomada Internet. Entamu esti espaciu d'opinión, reflexión y conceyu abiertu col envís de canalizar les mios inquietues e idees y poneles en comuña con toos vosotros. Perdonai les posibles pataes que-y pueda meter a la llingua, ye la primera vegada qu'espublizu un blogue n'asturianu y polo tantu toi en práctiques. Tais convidaos a pasaos per equí de vez en cuando si ye del vuesu agradu dexandu un comentariu. Ensin mas qu'añadir, despídome, ¡un saludu candial!

L'escaecíu.